Historia zwykle brzmi tak: właściciel wyjeżdża na zimę do Polski, wraca w kwietniu, a w domu mieszkają obcy ludzie, policja rozkłada ręce, sprawa w sądzie ciągnie się latami. Część tej opowieści jest prawdziwa, część już nieaktualna. Od kwietnia 2025 roku sprawy o zajęcie mieszkania mogą trafić do trybu przyspieszonego. A mieszkanie przejęte przez bank na przedmieściach Barcelony to zupełnie inny cel niż willa na strzeżonym osiedlu, którą właściciel odwiedza kilka razy w roku.
Ten poradnik jest dla osób, które kupują albo już mają dom w Hiszpanii i część roku spędzają gdzie indziej. Omawiamy liczby, przepisy, pierwsze godziny po wtargnięciu i zabezpieczenia, które naprawdę coś zmieniają.
To informacja ogólna, a nie porada prawna. Każda sprawa o zajęcie domu zależy od dowodów i od konkretnego sądu: działaj razem z hiszpańskim prawnikiem.
Okupas w Hiszpanii: najważniejsze liczby i przepisy
| Co | Liczba lub przepis · źródło |
| Przypadki allanamiento i usurpación w 2025 roku | 14 875 w całej Hiszpanii, o 9,4% mniej niż w 2024 (16 426) · portal statystyk przestępczości MSW, za agencją EFE |
| Najwięcej przypadków | Katalonia 5 913 · Andaluzja 1 909 · Wspólnota Walencka 1 805 · Madryt 1 269 (2025) |
| Mieszkania i domy w Hiszpanii | 26 623 708, w tym 3 837 328 pustych według zużycia prądu · spis INE 2021 |
| Allanamiento de morada | Wtargnięcie do mieszkania, także drugiego domu · od 6 miesięcy do 2 lat więzienia (art. 202 k.k.) |
| Usurpación bez przemocy | Zajęcie nieruchomości, która nie jest mieszkaniem · grzywna na 3–6 miesięcy (art. 245.2 k.k.) |
| Tryb przyspieszony | Od 3 kwietnia 2025, ustawa organiczna 1/2025 · rozprawa w ciągu 15 dni od skierowania sprawy przez sędziego dyżurnego |
| Eksmisja cywilna | Ustawa 5/2018, tylko dla właściciela będącego osobą fizyczną · 5 dni dla zajmujących na pokazanie tytułu |
14 875 przypadków w 2025 roku: prawdziwa skala
W 2025 roku hiszpańska policja odnotowała 14 875 przypadków allanamiento i usurpación, czyli około 40 dziennie w całym kraju. Dane pochodzą z portalu statystyk przestępczości Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, a opublikowała je agencja EFE. To o 9,4% mniej niż w 2024 roku (16 426).
Rozkład jest bardzo nierówny. Na samą Katalonię przypadło 5 913 przypadków, mniej więcej 40%. Dalej są Andaluzja (1 909), Wspólnota Walencka (1 805; jako jedyny duży region odnotowała lekki wzrost, o 2,1%) i Madryt (1 269). MSW zaznacza, że statystyka nie rozdziela obu przestępstw, ale najpoważniejszych przypadków, wtargnięcia do domu, w którym ktoś mieszka, jest najmniej, a usurpación dotyczy głównie pustych lokali.
Dla porównania: według spisu INE z 2021 roku w Hiszpanii jest 26,6 mln mieszkań i domów. Nawet gdyby każdy przypadek dotyczył mieszkania, wychodzi mniej więcej jeden lokal na 1 800 rocznie. Typowy cel to mieszkanie, które od lat stoi puste i bez nadzoru: bankowe, w trakcie sprawy spadkowej, w bloku, gdzie nikt nie zauważy nowych twarzy. Willa, do której właściciele regularnie przyjeżdżają i której pilnuje sąsiad albo ochrona osiedla, do tej grupy nie należy.
Allanamiento czy usurpación: dlaczego ważne jest, czy willa to „mieszkanie”
Jeśli dom jest twoim mieszkaniem, nawet drugim i sezonowym, jego zajęcie to allanamiento de morada, przestępstwo znacznie poważniejsze niż usurpación. Od tej kwalifikacji zależy kara i to, jak szybko prokurator zażąda usunięcia zajmujących.
- Allanamiento de morada, art. 202 kodeksu karnego: wejście do cudzego mieszkania lub pozostawanie w nim wbrew woli mieszkańca. Od sześciu miesięcy do dwóch lat więzienia, z użyciem przemocy od roku do czterech lat.
- Usurpación bez przemocy, art. 245.2: zajęcie nieruchomości, która nie jest niczyim mieszkaniem, lub pozostawanie w niej wbrew woli właściciela. Lekkie przestępstwo, karą jest grzywna na okres od trzech do sześciu miesięcy.
Prokuratura Generalna w instrukcji 1/2020 pisze wprost, że drugie domy i rezydencje sezonowe też są mieszkaniem, nawet gdy nikogo w nich akurat nie ma, o ile właściciel choćby okazjonalnie prowadzi tam życie prywatne. Ta sama instrukcja nakazuje prokuratorom wnioskować do sądu o tymczasowe usunięcie zajmujących, gdy dowody przestępstwa są mocne.
Wniosek dla właściciela willi, która część roku stoi pusta: trzeba umieć udowodnić, że dom jest mieszkaniem. Rachunki za wodę i prąd z realnym zużyciem, meble i rzeczy osobiste, dziennik wizyt opiekuna, bilety lotnicze na twoje przyjazdy, rejestr wjazdów na bramie osiedla. Dom, do którego nikt nie zaglądał od pięciu lat i w którym odcięto wszystkie liczniki, sąd może uznać po prostu za nieruchomość.
Co zmieniło się 3 kwietnia 2025: tryb przyspieszony
Ustawa organiczna 1/2025 dopisała allanamiento (art. 202) i usurpación (art. 245) do listy spraw, które można rozpatrywać w przyspieszonym procesie karnym (juicio rápido). Zmiana dotyczy art. 795 hiszpańskiego kodeksu postępowania karnego i obowiązuje od 3 kwietnia 2025 roku.
Jak to działa: policja sporządza protokół (atestado) i albo zatrzymuje zajmujących, albo wzywa ich do sądu dyżurnego. Jeśli sędzia skieruje sprawę na rozprawę, musi ona zostać wyznaczona w ciągu 15 dni. Gdy te warunki nie są spełnione, allanamiento nadal trafia do sądu z udziałem ławy przysięgłych, a to trwa miesiącami.
Jest jedno zastrzeżenie, które w mediach często umyka. Prokuratura Generalna w okólniku 1/2025 wyjaśniła, że pokojowe zajęcie pustej nieruchomości (art. 245.2) jako lekkie przestępstwo idzie trybem dla lekkich przestępstw, a tryb przyspieszony obejmuje allanamiento i usurpación z przemocą. To kolejny powód, by dom był uznany za mieszkanie. W obu przypadkach sąd może zarządzić tymczasowe usunięcie zajmujących przed końcem sprawy.
Droga cywilna: ustawa 5/2018 i pięć dni na pokazanie tytułu
Właściciel będący osobą fizyczną nie musi czekać na sprawę karną i może wnieść pozew cywilny o natychmiastowe odzyskanie mieszkania. Tę procedurę wprowadziła ustawa 5/2018, potocznie nazywana „ekspresową eksmisją”.
Sąd doręcza pozew osobom przebywającym w domu i daje im pięć dni na przedstawienie dokumentu, który uprawnia je do mieszkania: umowy najmu, zgody właściciela. Jeśli go nie mają, sąd postanowieniem nakazuje eksmisję i od tego postanowienia nie ma odwołania. Potrzebny będzie adwokat i procurador (pełnomocnik procesowy), ale to znacznie krótsza droga niż zwykły spór o posiadanie.
Ograniczenie: z tej drogi mogą skorzystać osoby fizyczne, organizacje non-profit i publiczni właściciele mieszkań socjalnych. Jeśli willa należy do spółki, hiszpańskiej SL albo polskiej sp. z o.o., ta droga jest zamknięta. Warto to wziąć pod uwagę, wybierając, na kogo kupić dom; podatkową stronę tej decyzji opisuje przewodnik o podatkach i kosztach zakupu w Walencji.

Willa z siedmioma sypialniami i widokiem na morze
501 m² powierzchni · działka 1 144 m² · basen infinity, sala kinowa, siłownia i sauna · 2 700 000 € · sprzedaż bezpośrednio od właściciela
Zobacz nieruchomość →Czego nie robić samemu: zamki, woda, prąd
Jeśli ludzie już mieszkają w domu, nie wymieniaj zamków, nie wynoś ich rzeczy i nie odcinaj wody ani prądu: możesz sam stać się oskarżonym.
Kodeks karny karze samowolne dochodzenie swoich praw siłą, z pominięciem drogi prawnej (art. 455, grzywna na okres od sześciu do dwunastu miesięcy), oraz zmuszanie (art. 172). Za zmuszanie, którego celem jest uniemożliwienie korzystania z mieszkania, ten sam artykuł przewiduje surowszą karę. Zajmującym wystarczy dwóch świadków i kilka zdjęć, żeby złożyć kontrzawiadomienie.
Słowo o słynnej „zasadzie 48 godzin”. W hiszpańskim prawie jej nie ma. Liczy się to, czy wtargnięcie wykryto na gorącym uczynku: jeśli alarm zadziałał, a ochrona lub policja zastała ludzi podczas wchodzenia albo tuż po nim, można ich zatrzymać na miejscu. Jeśli ten moment minął, o eksmisji decyduje sąd.
Pierwsze godziny po wykryciu: plan działania
Dzwoń pod 112, złóż zawiadomienie na policji z dokumentami własności i na piśmie wnioskuj o tymczasowe usunięcie zajmujących. Krok po kroku:
- Nie wchodź do środka i nie wdawaj się w kłótnię. Zadzwoń pod 112, połączą cię z policją, i zawiadom ochronę osiedla. Jeśli wtargnięcie jest świeże, policja ma szansę zastać ludzi na gorącym uczynku.
- Zbierz dowody. Zdjęcia i nagrania z zewnątrz, zapis z kamer i dziennik alarmu z godziną zadziałania, relacje sąsiadów lub ochrony o tym, kiedy pojawili się ludzie.
- Złóż zawiadomienie (denuncia). Dołącz dowód własności: Prokuratura Generalna zaleca świeży elektroniczny odpis z księgi wieczystej z kodem weryfikacyjnym (CSV), który na registradores.org zamawia się online i dostaje po mniej więcej siedmiu godzinach roboczych. Dodaj dowody, że dom jest twoim mieszkaniem, i zapisz wprost, że wnosisz o tymczasowe usunięcie zajmujących.
- Tego samego dnia zatrudnij adwokata. Dopilnuje, by sprawa poszła trybem przyspieszonym, poprze wniosek o usunięcie, a w razie potrzeby równolegle wniesie pozew cywilny na podstawie ustawy 5/2018.
- Zgłoś szkodę ubezpieczycielowi. Zgodnie z ustawą o umowie ubezpieczenia (art. 16) masz na to siedem dni, chyba że polisa daje więcej.
Jeśli słabo mówisz po hiszpańsku, weź na komisariat tłumacza albo daj adwokatowi pełnomocnictwo: protokół spisany z błędami trzeba będzie potem poprawiać.
Trzymaj w chmurze i w telefonie: kopię aktu notarialnego (escritura), nota simple, ostatnie potwierdzenia IBI, rachunki za wodę i prąd, zdjęcia pokoi z twoimi rzeczami, kontakty do adwokata, opiekuna domu i ochrony osiedla. W pierwszych godzinach to oszczędza cały dzień.
Profilaktyka: jak chronić willę, która część roku stoi pusta
Najlepiej działa połączenie kilku rzeczy: kontrola wjazdu, alarm podłączony do centrum monitoringu, oznaki życia w domu i ktoś, kto zagląda co tydzień.
- Osiedle z ochroną. Strzeżone osiedle Los Monasterios liczy 460 willi, ma kontrolowany wjazd, patrole ochrony i monitoring. Obcy bus z rzeczami trudno przewieźć przez bramę niezauważenie. Jak wygląda ochrona w innych prestiżowych osiedlach pod Walencją, porównujemy w zestawieniu Los Monasterios, La Cañada i Santa Bárbara.
- Alarm z monitoringiem. Potrzebna jest nie syrena, ale połączenie z centrum monitoringu firmy ochroniarskiej, która weryfikuje alarm i wzywa policję. Jej dziennik zdarzeń potem udowodni, kiedy doszło do włamania.
- Kamery na bramie i przy drzwiach. Nagranie z godziną pokazuje, kiedy weszli ludzie. Nagrywaj własną działkę, nie ulicę.
- Dom, który wygląda na zamieszkany. Wyłączniki czasowe światła, odbierana poczta, przycięty ogród. Nie ogłaszaj w mediach społecznościowych, że wyjeżdżasz na pół roku.
- Opiekun domu z umową. Wizyta co tydzień lub co dwa tygodnie, odnotowana w dzienniku. Odstrasza, a przy okazji jest dowodem, że dom jest mieszkaniem, a nie porzuconą nieruchomością.
- Nie odłączaj mediów. Rachunki ze zużyciem potwierdzają, że z domu się korzysta.
O ubezpieczeniu. Polisy „seguro antiokupas” albo taka opcja w ubezpieczeniu domu zwykle pokrywają koszt adwokata i procuradora w sprawie o eksmisję, czasem też ślusarza i naprawę szkód. Przed podpisaniem sprawdź cztery rzeczy: limit wypłaty na zdarzenie; okres karencji od zawarcia umowy; czy polisa obejmuje drugi dom, który stoi pusty; co się dzieje, jeśli to ty wpuściłeś ludzi (najemca, który przestał płacić, to spór cywilny, nie okupacja). W zwykłym ubezpieczeniu domu szukaj zapisu o maksymalnym czasie, przez jaki dom może stać niezamieszkany. Te koszty warto doliczyć do rocznego budżetu razem z IBI i opłatami osiedlowymi, które opisujemy w części o rocznych kosztach utrzymania domu.

Przy zakupie: dom ma być wolny w dniu podpisania aktu
Umowa zadatku i akt notarialny powinny wprost mówić, że dom jest wydawany wolny od mieszkańców, najemców i osób bez prawa do lokalu, a klucze przekazywane w dniu podpisania. Jak sprawdzić resztę dokumentów, od nota simple po zaległości wobec wspólnoty, opisuje przewodnik co sprawdzić przed wpłatą zadatku.
Dzień przed podpisaniem obejrzyj dom jeszcze raz, osobiście albo przez swojego przedstawiciela. Jeśli sprzedający w nim nie mieszka, a dom dogląda ktoś trzeci, ustal, na jakiej podstawie ta osoba tam przebywa: dozorca za zgodą właściciela nie jest okupas, a jego usunięcie wymagałoby sprawy cywilnej.
Na hiszpańskich portalach zdarzają się ogłoszenia z dopiskiem „ocupada”, „sin posesión” albo „sin acceso a la vivienda”, wyraźnie poniżej cen rynkowych. Kupując taki lokal, kupujesz prawa do sprawy sądowej: sam prowadzisz eksmisję, nie widzisz stanu wnętrza i nie znasz terminu. To nisza dla inwestorów z prawnikiem, nie dla rodziny, która szuka domu. Jak działa rynek drogich domów, gdzie o cenie decyduje stan i dokumenty, omawiamy w przeglądzie luksusowych nieruchomości w Hiszpanii.
Jeśli planujesz mieszkać w Hiszpanii na stałe, problem w dużej mierze znika: dom, w którym ktoś mieszka, znacznie trudniej zająć. Jak wygląda codzienność pod miastem, przeczytasz w przewodniku o życiu w Walencji.
Najczęstsze pytania
Mogą, ale w domu, z którego właściciel korzysta, zdarza się to rzadko. W 2025 roku policja w całej Hiszpanii odnotowała 14 875 przypadków allanamiento i usurpación, a MSW podkreśla, że usurpación dotyczy głównie pustych mieszkań. Willa na osiedlu z kontrolą wjazdu, alarmem i regularnymi wizytami opiekuna to znacznie trudniejszy cel.
Allanamiento (art. 202 kodeksu karnego) to wtargnięcie do cudzego mieszkania, także do drugiego domu, z którego właściciel choćby od czasu do czasu korzysta. Grozi za nie od sześciu miesięcy do dwóch lat więzienia. Usurpación bez przemocy (art. 245.2) to zajęcie nieruchomości, która nie jest niczyim mieszkaniem; to lekkie przestępstwo zagrożone grzywną na okres od trzech do sześciu miesięcy.
Hiszpańskie prawo nie zna takiego terminu. Liczą się dwie rzeczy: czy wtargnięcie wykryto na gorącym uczynku (wtedy policja może zatrzymać ludzi na miejscu) i czy dom jest mieszkaniem właściciela. Jeśli ten moment minął, o eksmisji decyduje sąd, a im szybciej złożysz zawiadomienie z dokumentami, tym szybciej może działać.
Lepiej nie. Jeśli ludzie już mieszkają w domu, odzyskanie go siłą albo odcięcie mediów sąd może uznać za samowolne dochodzenie swoich praw (art. 455 kodeksu karnego, grzywna) lub za zmuszanie (art. 172). Trzeba działać przez policję i sąd.
Nie ma stałego terminu. Od 3 kwietnia 2025 roku allanamiento i usurpación z użyciem przemocy można rozpatrywać w trybie przyspieszonym: jeśli sędzia dyżurny skieruje sprawę na rozprawę, musi się ona odbyć w ciągu 15 dni. Właściciel będący osobą fizyczną może też wnieść pozew cywilny na podstawie ustawy 5/2018: zajmujący dom mają pięć dni na przedstawienie tytułu do lokalu, w przeciwnym razie sąd nakazuje eksmisję.
Tylko jeśli rozumiesz, że razem z nią kupujesz sprawę sądową. Nowy właściciel sam prowadzi eksmisję, nie widzi stanu domu w środku i nie wie, kiedy się wprowadzi. Przy willi, w której chcesz mieszkać, wymagaj w umowie wydania wolnego domu z kluczami w dniu podpisania aktu.
Willa z siedmioma sypialniami i widokiem na morze, sprzedawana przez właściciela
501 m² na działce 1 144 m², rok budowy 2004 — basen infinity, sala kinowa, siłownia i sauna. Strzeżone osiedle z kontrolą wjazdu i całodobową ochroną. 2 700 000 €. Oglądanie po wcześniejszym umówieniu.
Zobacz nieruchomość